تنگی کانال مچ دست یا همان سندرم تونل کارپ (CTS) شایعترین گیرافتادگی عصب (nerve entrapment) محیطی در اندام فوقانی است که شایعترین علامت آن درد و گزگز 3 انگشت خارجی دست است که میان خانمهای بین ۴۰ تا ۶۰ سال شایع است. شایعترین عوارض و و بهترین درمان تنگی کانال دست (cts) را باهم بررسی می کنیم
تونل کارپ دست چیست و کجاست؟
تونل کارپ ( carpal tunnel) فضایی محدود است که از پشت توسط استخوانهای مچ و از جلو توسط لیگامان عرضی مچ (FR) محصور شده است. عصب مدین در این ناحیه مستعد تحت فشار قرار گرفتن توسط تاندون عضلات خم کننده است. هر عاملی که فضای تونل کارپ را کم کند میتواند این عصب را فشرده کند و منجر به بروزسندروم تونل کارپ (CTS) شود.
شکل: عصب مدین (زرد) در تونل کارپ مچ دست راست
چه عواملی باعث بروز تنگی کانال دست (سندرم تونل کارپ) می شود؟
الف : عوامل موضعی :
- سفت شدن بافت جلوی مچ دست ( سینوویم و غلافهای تاندونی دست )
- مشاغلی که در آنها وضعیت های نامناسب و پرتکرار مچ دست وجود دارد مانند آرایشگرها , آهنگرها , نوازندگان موسیقی , خانم های خانه دار و سایر
- التهاب و تورم تاندونهای دست در نتیجه انجام حرکات تکراری فلکشن اکستنشن مچ دست
- فعالیتهای پرتکرار همراه با گرفتن (گریپ) مکرر یا طولانی
- تورم در ناحیه مچ دست به دلایلی مانند ضربه موضعی , افتادن روی مچ، آرتروز مچ دست
- سابقه شکستگی درمان نشده در مچ دست
ب : عوامل سیستماتیک :
- دیابت
- مصرف داروهای ضدبارداری
- نارسایی احتقانی قلب و اختلالات کلیوی
- بارداری و تغییرات تغییرات هورمونی متعاقب آن
- آرتریت روماتوئید و روماتیسم مفصلی
- اسکلرودرمی و پلی میالژی روماتیسمی
شایعترین علائم و عوارض تنگی کانال دست (CTS) چیست؟
- درد و گزگز در 3 انگشت خارجی دست
- خواب رفتگی و بی حسی شبانه که با تکان دادن دستها و مچ تسکین می یابد
- درد که با فعالیت مچ بدتر می شود و با استراحت بهبود می یابد
- در موارد شدید ضعف و کوچک شدن برجستگی شست و دفورمیتی دست شامپانزه
- ضعف در انجام حرکات ظریف مانند بستن دکمه و گرفتن چاقو
شکل :علائم تنگی کانال مچ دست
روشهای تشخیص تنگی کانال مچ دست
رایج ترین روشهای تشخیص سندروم تونل کارپ ( تنگی کانال مچ دست) عبارت است از
- نوار عصب عضله برای بررسی EMG/NCV اعصاب مچ دست
- در صورتی که به وجود ضایعه یا درگیری تاندون شک وجود دارد ام آر آی گرفته می شود
- مثبت شدن نتایج تست Test Phalen (فلیک)
- مثبت شدن علامت تینل Tinel Sign
مراقبت های در منزل سندروم تونل کارپ چیست ؟
- استفاده از اسپلینت : توصیه می شود که از یک اسپلینت cock up splint یا carpal tunnel splint به مدت 20 روز استفاده شود
- بی حرکتی دست : بهتر است به مدت سه هفته دست را بی حرکت کرده و از کارهای پرفشار دست جلوگیری شود
- پماد درمانی : پماد های حاوی پیروکسیکام یا ژل های ضددرد را به مدت 3 هفته و دوبار در روز در موضع استفاده کنید
- گرما : استفاده از گرما اثر ارام بخشی و تسکین درد دارد
- پرهیز از آب سرد : سرما باعث تشدید علائم و درد شبانه می گردد
شکل : اسپلینت مناسب برای تنگی کانال مچ دست
روشهای پیشگیری از تنگی کانال مچ دست (سندروم کانال کارپ) چیست؟
- انجام مرتب تمرینات کششی و تقویتی برای مچ دست و انگشتان
- از خم ماندن مداوم مچ دست خود به سمت بالا یا پایین جلوگیری کنید
- به ازای هر 30 دقیقه کارکردن با مچ دست , 5 دقیقه حرکات کششی انجام دهید
- جلوگیری از سرد ماندن مداوم مچ دست / پرهیز از مصرف غذاهای با طبع سرد
- در صورت ابتلا به بیماری هایی مانند دیابت یا آرتریت، کنترل و پیشگیری از این بیماری ها میتواند منجر به پیشگیری تنگی کانال مچ دست شود.
- در صورت بروز علایم اولیه ی درد و خستگی حتما به پزشک یا فیزیوتراپیست مراجعه کنید
درمان دارویی تنگی کانال کارپ چیست؟
- تزریق کورتیکواستروئید مانند بتامتازون
- مصرف داروهای NSAIDs مانند ملوکسیکام و سلکسیب برای کاهش درد التهاب و آدم
- داروهای ضد درد عصبی مانند پرگابالین و گاباپنتین
- داروهای شل کننده عضلانی مرکزی مانند باکلوفن
چرا فیزیوتراپی در تنگی کانال مچ (کارپ) پراهمیت است ؟
اولین قدم برای درمان سندروم تونل کارپ انجام درمان فیزیوتراپی تخصصی است. در بیماران با نشانه های خفیف تا متوسط درمان غیرجراحی فیزیوتراپی برای کاهش یا حذف عوامل خطر انجام می شوند. مشاوره بیشتر در مورد درمان های فیزیوتراپی تنگی کانال دست اینجا را کلیک کنید
- تحریکات الکتریکی : با استفاده از تحریکات الکتریکی می توان به سرعت التهاب و تورم فضای کارپ را از بین برد
- لیزرپرتوان : با تاباندن فوتون های لیزر به کانال کارپ , دوره ی التهاب به سرعت کاهش پیدا کرده و تورم کاسته می شود
- درمانهای دستی : تاکید این روش بر آزادسازی عصب , رفع گیرافتادگی می باشد.
- تمرین درمانی : تاکید تمرین درمانی بر تقویت عضلات دست و مچ دست , آزاد سازی عصب و بهبود حرکت دست می باشد
- سایر …
چه موقعی جراحی تنگی کانال دست (CTS) انجام می شود ؟
جراحی در مواردی که درمان محافظه کارانه مانند ترکیب دارودرمانی و فیزیوتراپی علائم عصبی را درمان نکند و در طول زمان نشانه های عصبی تشدید شوند , همچنین نشانه های ماندگار بی حسی ،ضعف شدید عضلات دست و مشکل حرکتی دست مشاهده شود جراحی Decompression انجام می شود
شکل : ضعف عضلات ناحیه شست بدنبال تنگی کانال پیشرفته دست ها
جراحی تنگی کانال مچ (کارپ) چطوری انجام میشود؟
در صورتی که ناحیه به درمان های دارویی و فیزیوتراپی پاسخ مناسب نداد جراحی انجام می شود. جراحی ممکن است به روش آزادسازی باز تونل کارپ یا روش آندوسکوپی انجام شود. جدیدترین روش با کمک آندوسکوپ یا ENDOSCOPIC ASSISTED CARPEL TUNNEL RELEASE ( EACTR ) است. جراحی باز شامل جدا کردن لیگامان عرضی (Transverse carpal ligament) به منظور افزایش حجم تونل کارپ و کاهش فشار بر روی عصب مدین میباشد. همچنین بافت اسکار باقی مانده نیز بریده و خارج می شود.
شکل : نحوه ی برش انسزیون مچ دست در جراحی آزاد سازی عصب
آیا در مورد تنگی کانال دست(CTS) یا درمان فیزیوتراپی آن سوال دارید؟ با ما در تماس باشید
